Радыё "Лібэрці"

Калiсьцi, яшчэ за часы "халоднай вайны", беларуская эмiграцыя рупiлася пра стварэнне свабодных сродкаў iнфармацыi па-беларуску. Амерыканцы iшлi насустрач. Калi сказаць коратка, то радыё "Свабода" стварыў прэзiдэнт Рады БНР Мiкола Абрамчык. Гэта было сапраўды беларускае адраджэнцкае радыё. Першыя беларусы-працаўнікі на Беларускiм радыё дамовiлiся мiж сабой, што частку заробленых грошай кожны з iх будзе рэгулярна аддаваць на патрэбы Рады БНР.

Гэта былi палiтыкi, якiя за мяжой утрымалi i збераглi iдэалы Вольнай Беларусi, у той час, калi на Бацькаўшчыне яны былi практычна цалкам знiшчаныя.

Але часы змянiлiся. Канец Савецкага Саюза, знiкненне камунiстычнай пагрозы i (як вынiк) паслабленне паняццяў ды прыход да ўлады левалiберальнай масцi ў Заходнiм свеце выцягнулi паўсюдна наверх бездухоўнасць, збочанасць i лiберальную драбнату, якая фармуе свет пад сябе. Iдэалы беларускага Адраджэння выпарылiся на радыё "Свабода", як вясновы туман.

Слухаць палiткарэктную вальяжную паўiнфармацыю, каб потым высвятляць, як было ў сапраўднасцi, для абазнаных людзей часам бывае проста неах-вотна. Яна выклiкае толькi нуду.

Наш аналiз паказвае, што ў апошнiя гады радыё "Свабода" страцiла (i страчвае) у Беларусi шмат пастаянных слухачоў, найбольш тых людзей, якiм балiць будучыня Беларусi. Я са здзiўленнем заўважыў, што i сам перастаў рэгулярна слухаць гэтае радыё i шукаю iнфармацыю з iншых крынiц (хоць разумею, што мне неабходна слухаць усё).

Бадай, найбольш цiкавае ў пражскiм беларускiм эфiры — гэга паведамленнi з месцаў, дзе чуецца яшчэ дыханне рэальнага чалавека. Мы заўсёды карыста-емся такiмi звесткамi з эфiру "Свабоды" ў нашым друку, бо яны "жывыя" i ў сваёй стрыма-най непасрэднасцi, i ў сваiм максiмалiзме. (Добра яшчэ, што на радыё яны ўвогуле гучаць.)

"Слухаем вашы перадачы на працягу сямi гадоў, — пiшуць на радыё слухачкi з пасёлка Лясны Мiнскага раёна, — i заўважаем, што яны апошнiм часам змянiлi-ся, i не заўсёды — у лепшы бок. Усё часцей iнфармацыя скажа-ецца i не адпавядае рэчаiснасцi". (Радыё "Свабода", 1 чэрвеня 2001 г.)

"Свабода, ты прадалася расiйскiм спецслужбам, — "крэпка" звяртаецца слухач Яська Гаспадар з-пад Мiнска, у якога лопнула цярпенне. Замест таго каб ратаваць незалежнасць i клiкаць беларусаў да барацьбы, ты даеш слова розным статкевi-чам, посахавым, пашкевiчам ды iншым памагатым рэжыму. Мала iх паказвае Дзяржаўнае тэлебачанне, дык яшчэ i вы засме-чваеце iмi i iм падобнымi беларускi эфiр". (Радыё "Свабода", 5 студзеня 2001 г.)

Слухача — Яську Гаспадара з-пад Мiнска — можна зразумець. Наслухаўшыся "Жмiнды Дрышчовай "' i яе лiнгафоннай клiентуры на мiнскiм радыё, а потым чуць iх яшчэ раз па гэтакай лiберальна дагледжанай "Свабодзе" — людзям прынука, яны злуюцца.

Беларусы хочуць мець Беларускае нацыянальнае радыё, а не палову, беларускiя iдэi, а не разважаннi на ўзор сорасаўскай дэмакратыi, якую прыстойны беларус нiколi не прыме i не ўспрыме.

Але, як кажуць, што ёсць, тое ёсць. Не было б горай...

Толькi беларускi слухач змянiўся. Ён перарос "Свабоду". Чаго там анiяк не ўцямяць. Зрэшты, можа, добра, што не цямяць, бо, уцямiўшы, трэба ўсё мяняць. Дык зоймуць кругавую абарону супраць слухача. I "Амерыка iм дапаможа".

Зянон Пазьняк, "Народная воля"

20.06.2001

Цытата (паводле он-ляйн канфэрэнцыі зь Зянонам Пазьняком на сайце Радыё Свабода):

JAk vy acienvaiecie pracu "Svabody" i asobnych jaje zurnalistau.

Тут мае ацэнкі – палова на палову. З палітычнага боку гэта шмат у чым тэндэнцыйная станцыя, якая робіць адбор і падае прасеяную інфармацыю, як правіла, у рэчышчы і на ўзроўні “вікаўскай апазыцыі”. Станоўчае, што ёсьць у станцыі “Свабода” – гэта яе беларуская культурна-асьветніцкая функцыя. І гэта пераважвае. Але шмат залежыць ад журналістаў.

30.04.2004